Ochrona lasu to kluczowa dziedzina gospodarki leśnej, której zadaniem jest monitorowanie i identyfikowanie czynników negatywnie wpływających na ekosystemy oraz stosowanie metod przeciwdziałających tym zagrożeniom. Nasze działania mają na celu zapewnienie trwałości lasów, ich stabilności oraz zachowanie różnorodności biologicznej w obliczu zmieniającego się klimatu.

1. Cele ochrony lasu

Głównym celem ochrony lasu jest zahamowanie procesów destrukcyjnych wywoływanych przez czynniki biotyczne, abiotyczne i antropogeniczne. Poprzez integrowaną ochronę lasu dążymy do ukształtowania zdrowych i odpornych drzewostanów. Działania te wspierają trwałe użytkowanie lasu, łącząc aspekty przyrodnicze z gospodarczymi i społecznymi. Ochrona lasu i podejmowane w ich ramach działania pełnią bardzo ważną rolę w zachowaniu stabilności i różnorodności biologicznej lasów.

2. Ochrona przed szkodnikami i chorobami

Ze względu na borowy charakter naszego nadleśnictwa i dominację sosny, priorytetem jest ochrona przed szkodnikami pierwotnymi, w szczególności przed brudnicą mniszką, a w mniejszym znaczeniu przed barczatką sosnówką, strzygonią choinówką, poprochem cetyniakiem.

W celu ochrony lasu przed wskazanymi szkodnikami, prowadzony jest monitoring, czyli stan zdrowotny lasu śledzimy poprzez systematyczne kontrole, takie jak:

- wywieszanie pułapek feromonowych do odłowu samców,

- liczenie samic na strzałach drzew w okresie kulminacji lotu (metoda 10 drzew),

- jesienne poszukiwania w ściółce, które pozwalają prognozować zagrożenie na rok następny,

Liczne poza tymi wymienionymi powyżej pozwalają nam prognozować wielkość i dynamikę rozwoju populacji poszczególnych owadów i dokonywać oceny zagrożenia.

Profilaktyka i zwalczanie: Stosujemy przede wszystkim metody profilaktyczne (dla poszczególnych szkodników i chorób są specyficzne możliwe działania profilaktyczne), zwiększające naturalną odporność lasu. W sytuacjach krytycznych podejmujemy decyzje o zabiegach ograniczających liczebność szkodników, priorytetowo traktując metody niechemiczne i biologiczne.

3. Ochrona upraw i młodników

Młode pokolenie lasu jest najbardziej narażone na uszkodzenia, dlatego stosujemy zintegrowane metody jego zabezpieczania:

Ochrona przed zwierzyną: Aby zapobiec zgryzaniu i spałowaniu (odzierania z kory) sadzonek, stosujemy grodzenie upraw, repelenty (środki odstraszające) oraz indywidualne osłony mechaniczne, rysakowanie (kontrolowane odzieranie z kory, które uniemożliwia spałowanie).

Ochrona przed owadami: Monitorujemy występowanie owadów powiązanych z uprawami i młodnikami np. szeliniaka sosnowca, smolika znaczonego i innych.

Ochrona przed chorobami grzybowymi: Największym zagrożeniem grzybowym jest huba korzeni. Walczymy z nią metodą biologiczną, na gruntach porolnych (z uszkodzeniami) nanosząc na pniaki po wycince preparat zawierający konkurencyjny grzyb Phlebiopsis gigantea.

Skutki nawałnicy: Priorytetem Nadleśnictwa Czersk jest ochrona rozległych powierzchni upraw założonych po uprzątnięciu skutków nawałnicy z sierpnia 2017 roku. Ze względu na ich wielkość, wymagają one intensywnego monitoringu i szczególnego zabezpieczenia przed presją zwierzyny oraz gradacjami szkodników owadzich.

4. Czynniki abiotyczne (siły natury)

Lasy Nadleśnictwa Czersk są narażone na gwałtowne zjawiska atmosferyczne, czego dowodem były dotkliwe skutki nawałnicy z 2017 roku. Do głównych zagrożeń abiotycznych należą silne wiatry, susze oraz ekstremalne temperatury.

W celu ograniczenia strat, realizujemy szereg działań profilaktycznych, np. dążymy do kształtowania odporniejszych ścian lasu, retencjonowania wody w ekosystemach, ochronę siedlisk „hydrogenicznych”, terminowego usuwania wywrotów i złomów, co zapobiega masowemu pojawianiu się szkodników wtórnych oraz wiele innych działań, których zadaniem jest ograniczenie szkód powodowanych przez czynniki abiotyczne.

5. Zagrożenia antropogeniczne (działalność człowieka)

Działalność człowieka jest źródłem wielu zagrożeń, takich jak pożary, zaśmiecanie lasów, dewastacja infrastruktury oraz inne działania wpływające niekorzystnie na funkcjonowanie ekosystemów leśnych.

Higiena lasu: Edukujemy społeczeństwo i dbamy o porządek, gdyż skażenia gleb i wód negatywnie wpływają na kondycję całego ekosystemu.

Pożary: Utrzymujemy system wczesnego wykrywania pożarów, które w suchych borach sosnowych stanowią ogromne niebezpieczeństwo.

Ochrona przeciwpożarowa lasów stanowi jeden z najważniejszych elementów gospodarki leśnej i ma na celu zapobieganie powstawaniu pożarów, ich szybkie wykrywanie oraz skuteczne prowadzenie działań gaśniczych. W nadleśnictwie funkcjonuje Punkt Alarmowo‑Dyspozycyjny, który pełni rolę centrum koordynacji działań przeciwpożarowych. Do jego zadań należy stały nadzór nad sytuacją pożarową, przyjmowanie zgłoszeń o zauważonych pożarach, obserwacja terenu za pomocą kamer, kontakt z patrolami oraz służbami ratowniczymi, a także uruchamianie procedur alarmowych i kierowanie sił na miejsce zdarzenia. Punkt wyposażony jest w systemy łączności i urządzenia umożliwiające precyzyjne określenie lokalizacji pożaru.

Wczesne wykrywanie pożarów jest możliwe dzięki dwóm dostrzegalniom, które wyposażono w nowoczesne systemy 14 kamer. W okresach zwiększonego zagrożenia prowadzone są również patrole naziemne. Dzięki temu możliwe jest szybkie zauważenie dymu i natychmiastowe przekazanie informacji do Punktu Alarmowo‑Dyspozycyjnego.

Na terenie nadleśnictwa znajdują się punkty czerpania wody, które umożliwiają jednostkom ochrony przeciwpożarowej szybki pobór wody do celów gaśniczych. Punkty te są odpowiednio oznakowane i posiadają dojazdy pożarowe umożliwiające korzystanie z nich przez pojazdy pożarnicze.

Istotnym elementem systemu ochrony przeciwpożarowej są dojazdy pożarowe, czyli specjalnie wyznaczone drogi zapewniające sprawny dojazd służb ratowniczych do miejsca pożaru. Drogi te są utrzymywane w stanie umożliwiającym przejazd ciężkiego sprzętu gaśniczego oraz oznakowane zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Stopień zagrożenia pożarowego lasów określany jest codziennie w okresie "akcji bezpośredniej" zagrożenia na podstawie wilgotności ściółki, warunków meteorologicznych oraz prognoz pogody. W Polsce stosuje się trzystopniową skalę zagrożenia, która informuje o aktualnym ryzyku powstania pożaru i wpływa na zakres podejmowanych działań prewencyjnych.

Nadleśnictwo współpracuje z Państwową Strażą Pożarną - KP PSP w Chojnicach, Ochotniczymi Strażami Pożarnymi oraz innymi służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo. Współpraca obejmuje m.in. wspólne ćwiczenia, uzgadnianie planów ochrony przeciwpożarowej oraz koordynację działań podczas akcji gaśniczych.

W ramach działań zapobiegawczych prowadzone są kampanie edukacyjne skierowane do mieszkańców i turystów, utrzymywane są pasy przeciwpożarowe oraz infrastruktura techniczna, a w okresach największego zagrożenia wprowadzane mogą być czasowe zakazy wstępu do lasu. Wszystkie te działania mają na celu ograniczenie ryzyka powstania pożarów oraz zapewnienie bezpieczeństwa ludzi i przyrody.